Međunarodni dan maternjeg jezika

Beograd, 21. februar 2019. godine - Republika Srbija je u 2006. godini pristupila Evropskoj povelji o regionalnim ili manjinskim jezicima Saveta Evrope. Ovaj međunarodni sporazum je posvećen zaštiti jezika grupa stanovništva koje govore drugačije jezike od onog koji je jezik većinskog stanovništva države. Posebno smo ponosni na činjenicu da je od 47 članica Saveta Evrope, Srbija jedna od 25 članica koja je pristupila ovom dokumentu, istakla je Suzana Paunović, direktorka Kancelarije za ljudska i manjinska prava povodom Međunarodnog dana maternjeg jezika.

Republika Srbiji je u potpunosti posvećena unapređenju i razvoju svih elemenata identiteta pripadnika nacionalnih manjina, navela je Paunović.

Svesna značaja obrazovanja na maternjem jeziku u kontekstu očuvanja i razvoja identiteta pripadnika nacionalnih manjina, Republika Srbija obezbeđuje, osim na srpskom jeziku, celokupno obrazovanje na maternjem jeziku na još osam jezika: albanskom, bosanskom, bugarskom, mađarskom, rusinskom, rumunskom, slovačkom i hrvatskom jeziku. Osim toga, još šest jezika se izučava u okviru nastavnog predmeta Maternji jezik sa elementima nacionalne kulture: bunjevački, vlaški, makedonski, romski, ukrajinski i češki jezik. Oko 60.000 dece pohađa nastavu na svom maternjem jeziku ili izučava svoj maternji jezik na svim nivoima obrazovanja.

Paunović je navela da se pravo na informisanje na jeziku nacionalne manjine  ostvaruje putem štampanih i elektronskim medija. Na manjinskim jezicima se izdaju novine, časopisi, publikacije, zbornici, a elektronski mediji emituju programe na jezicima nacionalnih manjina.

- Prema raspoloživim podacima, mesečno se emituje više od 18.000 sati radio i televizijskog programa za pripadnike manjina na 16 jezika, a izlazi više od 100 štampanih medija. Kao jedinstven primer u Evropi, Vojvodina predstavlja multietničku i multukulturnu sredinu u kojoj živi više od 25 različitih nacionalnih manjina. Posebnu retkost predstavlja pokrajinski javni servis Radio-televizija Vojvodina, na kom se emituje značajan deo programa na 15 jezika nacionalnih manjina. Postoje i posebne redakcije (na mađarskom, slovačkom, rumunskom, rusinskom, romskom, hrvatskom, ukrajinskom, makedonskom i bunjevačkom) koje se bave proizvodnjom ovih sadržaja, podvukla je Paunović.

U Republici Srbiji je u službenoj upotrebi, pored srpskog jezika, još 11 jezika nacionalnih manjina (albanski, bosanski, bugarski, mađarski, makedonski, rumunski, rusinski, slovački, hrvatski, crnogorski i češki) u 42 jedinice lokalne samouprave. Statutom AP Vojvodine utvrđeno je da su u radu organa AP Vojvodine pored srpskog jezika i pisma, u službenoj upotrebi i mađarski, rumunski, rusinski, slovački i hrvatski jezici i njihova pisma.

Ratifikacijom Povelje, kako navodi Paunović, Srbija se obavezala da posebno štiti albanski, bosanski, bugarski, mađarski, romski, rumunski, rusinski, slovački, ukrajinski i hrvatski jezik, ali se Povelja odnosi i na sve ostale manjinske jezike koji se tradicionalno koriste na našoj teritoriji. Ispunjavanjem obaveza iz ovog međunarodnopravnog akta posvećenog zaštiti i unapređenju manjinskih jezika, doprinosimo očuvanju multukulturalnosti i višejezičnosti kod nas i u Evropi, ocenila je direktorka Kancelarije.

Organizacija UN za obrazovanje, nauku i kulturu (UNESKO) je 1999. godine proglasila 21. februar za Međunarodni dan maternjeg jezika, u znak sećanja na smrt studenata u Daki (nekada Istočni Pakistan, danas Bangladeš), koji su poginuli u borbi za pravo da koriste svoj maternji jezik. Obeležavanje ovog dana u zemljama UNESKO počelo je 21. februara 2000. godine u cilju promovisanja jezičke i kulturne raznolikosti i višejezičnosti.